PATIËNTENINFORMATIE
Positieduizeligheid (BPPD)
Uitleg en thuisoefeningen bij korte aanvallen van draaiduizeligheid die door een beweging van het hoofd ontstaan.
Wat is BPPD?
BPPD staat voor benigne paroxismale positieduizeligheid: een goedaardige vorm van draaiduizeligheid die in korte aanvallen optreedt bij bepaalde bewegingen van het hoofd.
U hebt twee evenwichtsorganen, één in elk binnenoor. Ze bestaan onder andere uit kleine kanaaltjes die gevuld zijn met vloeistof. In het evenwichtsorgaan bevinden zich ook zeer kleine kalkdeeltjes. Die horen daar thuis en helpen normaal om beweging en zwaartekracht waar te nemen.
Bij BPPD zijn enkele kalkdeeltjes verplaatst en in een van de halfcirkelvormige kanalen terechtgekomen. Wanneer u uw hoofd snel beweegt, bewegen de deeltjes mee in de vloeistof. Het evenwichtsorgaan geeft daardoor tijdelijk een verkeerd bewegingssignaal door aan de hersenen. Dat veroorzaakt het gevoel dat u of de kamer draait. Waarom de deeltjes zich verplaatsen, blijft vaak onduidelijk.
Een aanval begint meestal vlak na een hoofdbeweging en duurt enkele seconden tot enkele minuten. U kunt daarbij misselijk worden of overgeven. Langzaam bewegen lokt meestal minder klachten uit. BPPD is vervelend, maar op zichzelf niet gevaarlijk en de aanvallen verdwijnen bij veel mensen binnen vier weken vanzelf.
Behandeling
BPPD verdwijnt vaak vanzelf, maar gerichte bewegingen kunnen het herstel versnellen. Welke behandeling past, hangt onder meer af van het betrokken kanaal en de aangedane zijde.
Epley-manoeuvre
Met een vaste reeks hoofd- en lichaamsbewegingen worden de losgeraakte kristallen naar een minder gevoelig deel van het binnenoor verplaatst. Uw arts of kinesitherapeut bepaalt welke zijde behandeld moet worden en legt de uitvoering uit.
Brandt-Daroff-oefeningen
Deze herhaalde zijwaartse bewegingen kunnen worden voorgesteld wanneer de klachten blijven terugkomen of wanneer een ander manoeuvre niet voldoende helpt. De oefeningen lokken vaak kort duizeligheid uit; dat is te verwachten.
Brandt-Daroff-thuisoefeningen
Doe de oefening op een bed, in een veilige omgeving. Laat de eerste keren bij voorkeur iemand in de buurt blijven.
Start zittend
Ga rechtop op de rand van het bed zitten. Zet uw voeten stevig neer en blijf ongeveer 30 seconden rustig zitten.
Ga op uw rechterzij liggen
Draai uw hoofd ongeveer 45 graden naar links. Ga daarna vlot, binnen ongeveer 2 seconden, op uw rechterzij liggen. Houd uw hoofd gedraaid. Blijf minstens 30 seconden liggen, of tot de draaiduizeligheid voorbij is.
Kom weer zitten
Kom rustig terug rechtop zitten en kijk weer recht vooruit. Wacht opnieuw ongeveer 30 seconden.
Herhaal naar de andere kant
Draai uw hoofd ongeveer 45 graden naar rechts en ga vlot op uw linkerzij liggen. Blijf minstens 30 seconden liggen, of tot de draaiduizeligheid voorbij is. Kom daarna weer zitten en wacht 30 seconden.
Hoe vaak?
Volg altijd het schema dat uw arts of kinesitherapeut met u heeft afgesproken. Een vaak gebruikt schema is vijf cycli per oefenmoment, drie keer per dag, gedurende twee weken.
| Moment | Aantal | Richtduur |
|---|---|---|
| Ochtend | 5 cycli | ongeveer 10 minuten |
| Middag | 5 cycli | ongeveer 10 minuten |
| Avond | 5 cycli | ongeveer 10 minuten |
Veilig oefenen
- Sta na de oefening pas op wanneer u zich weer stabiel voelt.
- Oefen niet vlak voordat u moet autorijden, fietsen of een ladder gebruiken.
- Overleg vooraf bij ernstige nek- of rugklachten, recente nek- of rugchirurgie of wanneer u moeilijk zelfstandig kunt gaan liggen en opstaan.
- Stop en neem contact op als de klachten duidelijk anders aanvoelen dan de bekende korte draaiduizeligheid.
Wanneer medische hulp zoeken?
Bel onmiddellijk 112 bij plotselinge duizeligheid samen met een scheve mond, krachtsverlies of gevoelsverlies aan één zijde, moeite met spreken of slikken, dubbelzien, niet meer kunnen staan of lopen, of een nieuwe zeer hevige hoofdpijn.
Neem dezelfde dag contact op met een arts bij flauwvallen, pijn op de borst, plots gehoorverlies, aanhoudend braken of ernstige duizeligheid die niet in korte aanvallen komt.
Blijven de klachten bestaan, keren ze terug of twijfelt u of de oefening geschikt is? Maak dan een afspraak met de praktijk.
Deze patiënteninformatie vervangt geen persoonlijk medisch advies. Inhoudelijk gebaseerd op actuele patiënteninformatie over BPPD en Brandt-Daroff-oefeningen van Thuisarts (NHG) en NHS-ziekenhuizen. Laatst nagekeken: augustus 2026.