Osteoporose - Praktijk Bios

01 · Begrijpen

Botten die makkelijker breken

Bij osteoporose nemen de stevigheid en de kwaliteit van het bot af. Daardoor kan een kleine val al een breuk veroorzaken. Vooral heupen, polsen en rugwervels zijn kwetsbaar.

Botverlies zelf voelt u meestal niet. Een wervelbreuk kan rugpijn, kleiner worden of een krommere rug veroorzaken. Osteoporose komt voor bij vrouwen én mannen. Met gerichte preventie en behandeling kunnen we de kans op breuken verkleinen.

Wanneer bespreekt u dit best?

Bijvoorbeeld na een breuk door een kleine val, bij lengteverlies, herhaald vallen of langdurig cortisonegebruik. Ook een vroege menopauze of osteoporose in de familie verdient aandacht.

Meer uitleg: Belgian Bone Club: wat is osteoporose?

02 · Elke dag

Wat kunt u zelf doen?

Blijf bewegen

Wandelen, spierversterkende oefeningen en evenwichtstraining ondersteunen botten en spieren. Bouw rustig op. Vraag bij breuken of valangst advies over oefeningen die bij u passen.

Eet gevarieerd

Zorg voor voldoende calcium, bijvoorbeeld via zuivel of calciumverrijkte alternatieven, en voldoende eiwitten. Bespreek met uw arts of aanvulling met calcium en vitamine D nodig is.

Voorkom vallen

Maak looproutes vrij, verwijder losse tapijten en zorg voor goede verlichting en stevige schoenen. Bespreek duizeligheid, verminderd zicht en medicatie die u suf maakt.

Geef uw botten steun

Stop met roken en beperk alcohol. Vraag hulp als dat moeilijk is. Start supplementen niet op eigen houtje: uw voeding, nierfunctie en behandeling bepalen wat geschikt is.

Gebaseerd op de BBC-aanbevelingen over leefstijl (2011) en osteoporose (2020).

03 · Samen in de praktijk

Van risico naar een persoonlijk plan

We willen in Praktijk Bios meer aandacht geven aan het voorkomen en opvolgen van osteoporose. Neem uw ingevulde risicotest en medicatielijst mee naar uw huisarts.

Uw situatie besprekenUw arts bekijkt eerdere breuken, vallen, aandoeningen en medicatie. Meld ook langdurig cortisonegebruik; stop dit nooit zelf.
Onderzoek waar nodigEen DXA-scan meet de botdichtheid. Uw arts bepaalt of dit nodig is en kan uw breukrisico inschatten met FRAX, een aparte berekening. Soms volgt aanvullend onderzoek.
Behandelen en opvolgenBij een verhoogd breukrisico kan medicatie helpen. Keuze en opvolging zijn persoonlijk. Stop osteoporosemedicatie niet zonder overleg.

Vul de vragenlijst in

Onderbouwing: BBC-richtlijn voor vrouwen na de menopauze (2020) en cortisonegerelateerde osteoporose (2022). Onderzoek bij mannen en jongere mensen vraagt een individuele beoordeling.

04 · Samen met uw apotheker

Uw apotheker helpt mee aan sterke botten

Uw huisarts en apotheker vullen elkaar aan. De huisarts beoordeelt uw botgezondheid en bepaalt of onderzoek of behandeling nodig is. Uw apotheker helpt u om die behandeling goed in uw dagelijks leven in te passen.

Calcium correct innemen

Uw apotheker legt uit hoe en wanneer u uw calciumpreparaat inneemt, of dit bij een maaltijd moet en hoe het past bij uw andere geneesmiddelen. Neem ook uw vitamines en voedingssupplementen mee in dit gesprek.

Medicatie op elkaar afstemmen

Calcium kan de opname van sommige geneesmiddelen verminderen, zoals bepaalde osteoporosemiddelen, schildkliermedicatie, ijzer en sommige antibiotica. Uw apotheker controleert mogelijke interacties en helpt met een passend innameschema.

De inname mee opvolgen

Lukt het om uw behandeling regelmatig en correct te nemen? Bespreek vergeten innames, slikproblemen of bijwerkingen met uw apotheker. Samen met uw huisarts kan die naar een praktische oplossing zoeken.

Een betaalbare bereiding

Als calcium nodig is, kan uw huisarts soms een magistrale bereiding voorschrijven: de apotheker maakt die op voorschrift. Dit kan voordeliger zijn. Vraag uw apotheker naar de geschikte vorm, de prijs en eventuele terugbetaling.

Neem uw ingevulde risicocheck mee

Vul de vragenlijst over uw botgezondheid in en neem uw antwoorden mee naar uw apotheker. Samen kunt u uw aandachtspunten en medicatie overlopen. Uw apotheker geeft advies en verwijst u zo nodig naar uw huisarts voor verdere beoordeling.

Meer informatie: Apotheek.be over osteoporose, BCFI over calcium en interacties en Vlaams Apothekers Netwerk over magistrale bereidingen.

05 · Samen met uw diëtist

Goed eten voor sterke botten en spieren

Uw botten en spieren hebben voldoende energie, eiwitten en calcium nodig. Ondervoeding kan spieren verzwakken en de kans op vallen en breuken vergroten. Minder eetlust, weinig eten of onbedoeld afvallen zijn redenen om dit met uw huisarts te bespreken.

Onze diëtist bekijkt samen met u of uw voeding voldoende voedingsstoffen levert. De diëtist helpt met haalbare maaltijden, calciumrijke alternatieven bij zuivelintolerantie en advies bij verminderde eetlust. Zo werken u, uw huisarts, apotheker en diëtist samen aan uw botgezondheid.

Maak kennis met onze diëtist Jolien De Schutter

Bron: IOF — voeding, eiwitten en botgezondheid.

06 · Even stilstaan bij uw risico

Osteoporose-risicocheck

Een uitgebreide risicocheck van Praktijk Bios: de acht hoofdvragen van de IOF Risk Check, aangevuld met nog enkele kleine vragen. De vragen zijn beknopt geformuleerd. De antwoorden helpen bij het gesprek met uw huisarts; ze geven geen diagnose of berekende kans op een breuk.

Bron: de officiële IOF Risk Check (Nederlands, België) en de bijbehorende brochure (pdf).

Uw antwoorden blijven op dit scherm. Ze worden niet opgeslagen of naar de praktijk verstuurd. U kunt het resultaat afdrukken of via het afdrukvenster bewaren als pdf.

Deze check geeft geen cijfer. U krijgt een overzicht van uw aandachtspunten en advies over de volgende stap. De hoofdvragen helpen bepalen of een afzonderlijke consultatie aangewezen is. De kleine vragen geven extra aandachtspunten om met uw arts of apotheker te bespreken. Dit is praktijkadvies om uw botgezondheid te bespreken, geen officiële IOF-score.

Beantwoord alle veertien vragen. Bij aandoeningen en medicatie kunt u meerdere antwoorden aanduiden. Kies bij twijfel “Weet ik niet”; neem uw medicatielijst mee naar uw huisarts.

BMI = gewicht in kg gedeeld door lengte in meter in het kwadraat. Bijvoorbeeld: 60 ÷ (1,70 × 1,70) = 20,8.

0 van 14 vragen beantwoord

De acht IOF-hoofdvragen

1. Is uw leeftijd 60 jaar of hoger?

JaNeeWeet ik niet

2. Een botbreuk gehad na uw vijftigste verjaardag?

JaNeeWeet ik niet

3. Ligt uw BMI onder 19?

JaNeeWeet ik niet

4. Sinds uw veertigste meer dan 4 cm kleiner geworden?

JaNeeWeet ik niet

5. Heeft uw vader of moeder een heup gebroken?

JaNeeWeet ik niet

6. Welke van deze gezondheidsproblemen heeft u?

Meerdere antwoorden mogelijk. “Geen van deze” en “Weet ik niet” zijn afzonderlijke keuzes.

7. Welke van deze medicaties heeft u ooit gebruikt?

Meerdere antwoorden mogelijk. “Geen van deze” en “Weet ik niet” zijn afzonderlijke keuzes.

Cortisone, zoals prednison (tabletten minstens 3 maanden)Aromataseremmers bij borstkankerTestosterononderdrukkende behandeling bij prostaatkankerThiazolidinedionen, zoals pioglitazonAfweeronderdrukkende medicatie na transplantatieAntidepressiva, bijvoorbeeld SSRI’sMedicatie tegen epilepsieGeen van dezeWeet ik niet

8. Rookt u nu, of drinkt u dagelijks meer dan 3 alcoholeenheden?

JaNeeWeet ik niet

Nog enkele kleine vragen

Ook uw gewoonten, valpartijen en familiegeschiedenis verdienen aandacht.

9. Bent u in het afgelopen jaar meer dan één keer gevallen?

JaNeeWeet ik niet

10. Beweegt u doorgaans minder dan 30 minuten per dag?

Ook wandelen, tuinieren en huishoudelijke taken tellen mee.

JaNeeWeet ik niet

11. Gebruikt u weinig of geen zuivel én neemt u geen calciumsupplement?

Dit is een signaal om uw voeding te bekijken, geen vaststelling van een tekort. Calciumverrijkte alternatieven kunnen ook calcium leveren. Bij twijfel kan uw apotheker of huisarts dit met u nakijken.

JaNeeWeet ik niet

12. Bent u dagelijks minder dan 10 minuten buiten met onbedekte huid én neemt u geen vitamine D?

Deze vraag stelt geen vitamine-D-tekort vast. Ga niet onbeschermd zonnen; bespreek met uw arts of apotheker of aanvulling nodig is.

JaNeeWeet ik niet

13. Heeft u vroeger gerookt, maar rookt u nu niet meer?

Rookt u nog? Duid dat aan bij vraag 8 en antwoord hier “Nee”.

JaNeeWeet ik niet

14. Komt osteoporose in uw familie voor, of liep een ouder opvallend voorovergebogen?

JaNeeWeet ik niet

Bronnen en achtergrond

Deze patiënteninformatie ondersteunt het gesprek met uw arts. De risicocheck helpt om aandachtspunten te herkennen. Onderzoek en behandeling vragen een persoonlijke beoordeling.

Bronnen geraadpleegd: 16 september 2026.